۱۷ درمان واریس پا با طب سنتی و روش خانگی [بررسی علمی]

بسیاری از بیماران ترجیح می دهند واریس پای خود را با طب سنتی و روش های خانگی درمان کنند. ولی آیا واقعا این روش ها می توانند واریس را درمان قطعی کنند؟

بسیاری از افراد علی رغم پیشرفت هایی که در علم پزشکی و سهولت دسترسی به امکانات سلامت و بهداشت به وجود آمده است، باز هم ترجیح می دهند تا از روش های خانگی و یا طب سنتی جهت درمان بیماری خود بهره بگیرند.

به همین دلیل روش ها و درمان های بسیار متنوعی را برای درمان واریس پا در اینترنت و منابع مختلف خواهید دید. اما آیا واقعا این روش ها می توانند یک درمان قطعی و کاربردی برای این بیماری باشند؟

برای پاسخ به این سوال باید گفت با توجه به تنوع و فراوانی این روش ها، عدم تحقیقات و مطالعات علمی در مورد اثر بخشی آن ها و همین طور واکنش متفاوتی که هر فرد نسبت به درمان نشان می دهد، هنوز آمار دقیق و علمی از رضایت کسانی که این روش ها را به کار برده اند وجود ندارد و این نوع درمان ها به خصوص هنگامی که واریس مزمن و علائم شدید باشد نمی توانند جایگزین روش های پزشکی شوند.

یک کلینیک عروق در انگلستان در مقاله ای با عنوان ۵ روش درمان خانگی محبوب برای واریس و چرا کار نمی کنند؟ بیان می کند که هیچ مدرک پزشکی و شواهد علمی وجود ندارد که اثربخشی این روش ها را تایید کند.

بیماری واریس پا و تنوع درمان خانگی و سنتی

واریس پا بر اثر ضعف و نارسایی دریچه ها و رگ های پا به وجود می آید و تجمع خون در این رگ ها آن ها را متورم و واریسی می کند. عوامل و علل مختلفی مانند ژنتیک، سن، جنسیت، آسیب و فشار، ایستادن و نشستن طولانی و ... می توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.

وجود انواع واریس پا سبب تفاوت نوع و شدت آن در بیماران می گردد و بنابراین ممکن است درمانی که به تشخیص پزشک متخصص در مورد یک نفر انجام و موثر واقع می شود در مورد بیمار دیگری بی اثر و یا حتی مضر باشد.

امروزه روش های بسیار متنوعی جهت درمان انواع واریس در پزشکی وجود دارد. همین نکته ثابت می کند که نمی توان تمام بیماران واریسی را فقط به این دلیل که آن ها مبتلا به واریس پا هستند با یک روش و شیوه پزشکی درمان کنیم و یکی از دلایل تنوع درمان واریس پا هم به همین دلیل می باشد. پس آیا با یک روش خانگی یا سنتی هم می توان تمام بیماران واریسی را درمان کرد؟

علت درمان با طب سنتی و روش خانگی

این که بعضی از بیماران تمایل دارند تا از طب سنتی یا روش های خانگی جهت درمان واریس پا استفاده کنند می تواند به دلایل زیر باشد:

- طبیعی بودن

استفاده از گیاهان دارویی یا غذایی باعث می شود تا بعضی از بیماران فکر کنند به دلیل طبیعی و غیر شیمیایی بودن این مواد، عوارض و خطری ندارند و اعتماد بیشتری در مورد مصرف آن ها داشته باشند. در حالی که عوارض برخی از داروهای گیاهی کمتر از داروهای شیمیایی نخواهد بود.

- هزینه کمتر

این روش ها در مقایسه با درمان های پزشکی هزینه کمتری دارند و طبیعی است که بسیاری از افراد آن ها را ترجیح می دهند. ولی با توجه به این که گاهی دیر درمان کردن یک بیماری باعث مزمن و شدیدتر شدن آن می شود، به تعویق انداختن درمان پزشکی، شما را متحمل هزینه های بیشتری خواهد کرد.

- باور به تاثیر و نتیجه بخش بودن

طب سنتی از گذشته تا به امروز مورد استفاده بوده و جهت درمان بسیاری از بیماری ها کاربرد داشته است. اما باید بپذیریم همان طور که علم پزشکی نمی تواند همه بیماری ها را درمان کند، طب سنتی هم قادر به این کار نیست. بنابراین باور به این که با طب سنتی واریس پا کاملا خوب می شود می تواند ناشی از ذهنیت شخص باشد.

بررسی بهترین روش خانگی و طب سنتی برای درمان واریس پا

بسیاری از بیماران ترجیح می دهند واریس پای خود را با روش های خانگی و طب سنتی درمان کنند. اما آیا واقعا این روش ها می توانند یک درمان قطعی و علمی باشند؟ در ادامه تاثیر مهم ترین روش ها را مورد بررسی علمی قرار دادیم.

جدول مقایسه علمی ۱۷ روش خانگی و سنتی واریس

• درمان واریس پا با سرکه سیب

  • باور عمومی: مصرف خوراکی یا مالیدن سرکه سیب روی پا، رگ های واریسی را منقبض کرده و رگ های برجسته را ناپدید می کند.

  • بررسی علمی: هیچ مدرک بالینی یا کارآزمایی پزشکی اثبات شده ای وجود ندارد که نشان دهد سرکه سیب قادر به ترمیم دریچه های وریدی آسیب دیده باشد.

طبق گزارش های کلینیکی منتشر شده توسط UK Vein Clinic، استفاده موضعی از سرکه سیب فقط به دلیل تبخیر سریع روی پوست، حس خنکی موقت ایجاد کرده و سوزش سطحی را کم می کند، اما هیچ تاثیری روی تغییر ساختار رگ ندارد.

• درمان واریس پا با سیر

  • باور عمومی: سیر به دلیل خاصیت ضدالتهابی قوی، رگ های واریسی را از بین می برد و خون را پاکسازی می کند.

  • بررسی علمی: مطالعات منتشر شده در نشان می دهند که سیر حاوی ترکیبات آلیسین است که به سلامت عمومی عروق کمک می کند، اما توانایی فیزیکی برای بستن یا ترمیم ورید گشادشده را ندارد. همچنین استفاده موضعی از سیر له شده طبق متون درماتولوژی، خطرات بالایی از جمله حساسیت یا تاول های پوستی به همراه دارد.

• درمان واریس پا با خاکشیر

  • باور عمومی: خاکشیر با پاکسازی کبد و بهبود گردش خون، تورم و رگ های واریسی پا را درمان می کند.

  • بررسی علمی: بر اساس تحقیقات، خاکشیر اثر ضدالتهابی دارد و به کاهش التهاب های بدن کمک می کند. همچنین سبب دفع مایعات اضافی بدن و رفع یبوست که مانع افزایش فشار داخل شکمی می شود و به صورت غیرمستقیم از فشار روی وریدهای پا کم می کند، اما هیچ مکانیسم مستقیمی برای اصلاح نارسایی دریچه ای رگ های واریسی ندارد.

• شستشو و پاشویه با آب نمک

  • باور عمومی: قرار دادن پاها در آب نمک گرم یا ولرم، ورم پا را کاملا از بین می برد و رگ های برجسته را کوچک می کند.

  • بررسی علمی: پاشویه با آب نمک تنها از طریق اثر اسمز می تواند مایعات میان بافتی را به طور موقت کاهش دهد و همان طور که دکتر ریچارد کیمل عنوان می کند؛ آب شور نه واریس را درمان می کند و نه از بین می برد.

البته باید مراقب باشید که استفاده از آب گرم موجب گشاد شدن بیشتر عروق وریدی می شود و در بلندمدت علائم نارسایی وریدی را تشدید می کند!

• فلفل قرمز و زنجبیل برای واریس پا

  • باور عمومی: فلفل قرمز و زنجبیل با داغ کردن بدن و افزایش گردش خون، لخته ها و انسداد رگ های واریسی را برطرف می کنند.

  • بررسی علمی: طبق بررسی ها، فلفل حاوی کاپساسین و زنجبیل حاوی جینجرول است که گردش خون محیطی را تحریک می کنند. با این حال، در بیماری واریس، مشکل اصلی سرعت جریان خون نیست بلکه پس زدگی و برگشت خون به دلیل خرابی دریچه هاست؛ لذا افزایش جریان خون بدون ترمیم دریچه، فقط فشار داخلی رگ را بیشتر می کند.

• درمان واریس با حنا

  • باور عمومی: ضماد حنا روی پا باعث سفت شدن پوست، تقویت دیواره رگ ها و ناپدید شدن رگ های برجسته می شود.

  • بررسی علمی: بر اساس متون فارماکولوژی گیاهی در PubMed، حنا دارای خواص قابض و ضدالتهاب سطحی است که می تواند خارش یا التهاب پوست را کاهش دهد. اما ترکیبات حنا به گونه ای است که به هیچ عنوان قابلیت نفوذ عمقی به بافت درم و دیواره وریدها را ندارد و ادعای «درمان و محو کردن رگ واریسی» غیرعلمی است.

• درمان واریس پا با روغن زیتون

  • باور عمومی: ماساژ پا با روغن زیتون گرم، دیواره رگ ها را نرم و گردش خون را روان کرده و واریس را برطرف می کند.

  • بررسی علمی: بر اساس مطالعات، روغن زیتون منبع غنی ویتامین E است و برای هیدراته کردن پوست پا کاربرد دارد. اثر مثبت ماساژ ملایم با این روغن ناشی از بهبود تخلیه لنفاوی توسط دست است، نه جذب روغن در ورید.

روغن اسطوخودوس و رزماری، روغن لیمو، روغن بهارنارنج، روغن نعنا از جمله روغن هایی هستند که در بسیاری از منابع طب سنتی جهت ماساژ واریس پا توصیه شده اند. این روغن ها فقط می توانند در تسکین علائم و کاهش سنگینی و خستگی پا کمک کننده باشند.

• روغن سیاه دانه برای واریس

  • باور عمومی: روغن سیاه دانه به عنوان یک روغن گرم و قوی در طب سنتی، سیاهی و برجستگی رگ های واریس را از بین می برد.

  • بررسی علمی: مطالعات داروشناسی روی عصاره سیاه دانه ثابت کرده اند که ماده مؤثره تیموکینون در این گیاه خواص ضدالتهابی دارد و می تواند درد موضعی را تسکین دهد. با این حال، هیچ شواهدی مبنی بر توانایی این روغن در بازسازی دریچه های تخریب شده عروقی وجود ندارد.

• روغن های اسطوخودوس، سرو و بابونه

  • باور عمومی: مالیدن و ماساژ پا با عصاره اسطوخودوس یا سرو، ورم پا را خوابانده و رگ ها را جمع می کند.

  • بررسی علمی: طبق مقالات منتشر شده توسط UK Vein Clinic، استفاده از اسانس های گیاهی معطر به دلیل خواص آروماتراپی و ضداسپاسم می توانند خستگی عضلات پا را کاهش دهند. این روغن ها اثرات ضد ورم خفیفی در سطح بافت نرم دارند اما هیچ گونه اثر درمانی روی نارسایی وریدی عمقی ایجاد نمی کنند.

• کرم ها و پمادهای تبلیغاتی واریس

  • باور عمومی: استفاده منظم از پمادهای گیاهی یا تجاری واریس، رگ های برجسته و عنکبوتی را کاملا محو می کند.

  • بررسی علمی: بهتر است این موضوع را در نظر داشته باشید که ساختار پوست به عنوان یک سد نفوذناپذیر اجازه عبور مواد درمانی به داخل وریدها را نمی دهد.

استفاده از حتی بهترین پماد واریس هم فقط سبب بهبود علائمی مانند درد، خستگی، سنگینی، تورم و خارش ناشی از واریس می شود و نمی تواند یک رگ واریسی را از بین ببرد یا درمان کند. بنابراین با استفاده از این پمادها انتظار معجزه نداشته باشید چون هیچ پمادی نمی تواند از راه پوست به داخل رگ معیوب نفوذ و آن را درمان کند.

• عصاره شاه بلوط هندی

  • باور عمومی: قرص ها و مکمل های گیاهی شاه بلوط هندی می توانند رگ های واریسی را کوچک کنند و به حالت اول برگردانند.

  • بررسی علمی: بر اساس بررسی های سیستماتیک معتبر، ماده مؤثره اسین موجود در این عصاره دارای قابلیت اثبات شده ای در کاهش نفوذپذیری مویرگ ها و دفع مایعات میان بافتی است. یک تحقیق نشان می‌ دهد عصاره شاه بلوط هندی یک درمان کوتاه‌ مدت مؤثر و ایمن برای نارسایی وریدی مزمن است و اثربخشی آن با جوراب واریس قابل مقایسه است.

• درمان واریس پا با برگ مو

  • باور عمومی: استفاده از دمنوش یا عصاره برگ مو با تقویت رگ ها، دیواره عروق واریسی را کاملا بازسازی کرده و برجستگی رگ ها را از بین می برد.

  • بررسی علمی: برگ مو سرشار از ترکیبات فلاوونوئیدی (به ویژه کوئرسیتین و ایزوکورسیترین) است. این ترکیبات ضدالتهاب و محافظ عروق بوده و با کاهش نفوذپذیری مویرگ ها به کنترل تورم، سنگینی و درد پا کمک می کنند؛ اما هیچ گونه اثر درمانی بر روی ترمیم مکانیکی دریچه های معیوب ورید ندارند و اثبات علمی نشده است.

• عصاره فندق جادوگر

  • باور عمومی: مالیدن پدها یا ژل فندق جادوگر رگ های برجسته پا را محو می کند.

  • بررسی علمی: بر اساس داده های UK Vein Clinic، این گیاه به دلیل داشتن تانن فراوان خاصیت قابض قوی دارد و خارش یا سوزش پوستی روی وریدها را تسکین می دهد، اما تأثیری بر ساختار داخلی رگ ندارد.

• اثر زالودرمانی روی واریس پا

  • باور عمومی: زالو با مکیدن خون های کثیف و لخته ها از رگ های واریسی، جریان خون را احیا کرده و واریس را درمان قطعی می کند.

  • بررسی علمی: همان طور که در کلیپ گذاشته شده در مقاله می بینید؛ زالودرمانی تنها با تخلیه موضعی خون، ایجاد سبکی موقت می کند اما هیچ کمکی به رفع نارسایی دریچه ای ورید نمی کند. از طرفی، خطر عفونت های باکتریایی شدید، خونریزی طولانی مدت و زخم های دائمی در محل گزش زالو وجود دارد.

​​​​​​این روش در سال های اخیر جهت درمان واریس پا بسیار متداول شده است. این درمان مثل روش های قبلی به دلیل تخلیه خون، باعث کاهش علائم و ایجاد سبکی در پاها می شود اما متاسفانه بیمارانی که تجربه انجام آن را داشتند و به کلینیک ما مراجعه می کردند، واریس پای آن ها درمان نشده بود و زالو درمانی موثر نبود.

در بعضی بیماران عوارضی مثل خونریزی، زخم و لک دائمی هم در محل گزش زالو به وجود آمده بود.

• حجامت و بادکش پا برای واریس

  • باور عمومی: حجامت گودی ساق یا بادکش درمانی، گرفتگی و سیاهی رگ های واریس را درمان می کند.

  • بررسی علمی: یک وبلاگ سلامتی می‌ گوید افراد مبتلا به واریس باید از حجامت پرهیز کنند، زیرا فنجان نباید مستقیماً روی رگ‌های واریسی قرار گیرد. مکش شدید می‌ تواند به رگ‌ های شکننده آسیب بزند و خطر پارگی، خونریزی و لخته را افزایش دهد.

حجامت هم مثل زالودرمانی با خروج حجم محدودی از خون ممکن است درد را به طور موقت تسکین دهد، اما به دلیل عدم رفع فشار وریدی و نارسایی دریچه ای، بیماری پس از مدتی عود می کند و احتمال عفونت در محیط های غیرپزشکی وجود دارد.

• بالا نگه داشتن پاها

  • باور عمومی: چند بار در روز بالا نگه داشتن پاها به کاهش ورم کمک می کند.

  • بررسی علمی: قراردادن پاها بالاتر از سطح قلب (چند بار در روز، هر بار ۱۵ تا ۲۰ دقیقه) با استفاده از نیروی جاذبه، بازگشت خون وریدی را آسان کرده و فشار داخل رگ ها را به شکل چشمگیری کم می کند.

• ورزش و پیاده روی برای واریس پا

  • باور عمومی: ورزش و پیاده روی برای پاهای دارای واریس مفید است.

  • بررسی علمی: ماهیچه ساق پا در علم پزشکی به عنوان «قلب دوم» شناخته می شود. پیاده روی ملایم، شنا و دوچرخه سواری با انقباض ریتمیک ماهیچه ها، خون را به سمت بالا پمپاژ کرده و مانع از تجمع خون می شود.

کاهش وزن، جلوگیری از ایستادن و نشستن طولانی مدت، ورزش مناسب واریس، بالا نگه داشتن پاها به مدت چند بار در روز، استفاده از جوراب واریس از جمله موارد و اقداماتی هستند که در جلوگیری و کاهش درد و ناراحتی واریس پا موثر می باشند.

نتیجه گیری

در نهایت باید گفت که طب سنتی یا روش های خانگی تنها می توانند در کاهش علائم و تسکین آن ها و گاهی پیشگیری از واریس تاثیر داشته باشند، اما نمی توان این روش ها را به عنوان درمان قطعی خصوصا در مورد واریس های شدید و مزمن در نظر گرفت. علاوه بر این گاهی وجود واریس ممکن است نشانه و علامت یک بیماری یا مشکل زمینه ای دیگری باشد که باید مورد بررسی قرار گیرد و در این صورت علت از درمان مهم تر خواهد بود.

توصیه و سخن آخر این که ترکیب روش های سنتی و پزشکی می تواند به عنوان بهترین درمان واریس پا باشد و به خصوص وقتی که علت و نوع واریس پا توسط پزشک بررسی و مشخص شده باشد.

سوالات متداول

۱- آیا استفاده از سرکه سیب در درمان واریس پا موثر است؟

شواهد علمی و پزشکی معتبری برای اثربخشی سرکه سیب چه به صورت خوراکی و چه به صورت موضعی وجود ندارد. ممکن است مالیدن سرکه سیب روی پوست به طور موقت باعث احساس خنکی و تسکین شود اما اثر درمانی ندارد.

۲- آیا روش های خانگی و طب سنتی درمان واریس پا می توانند عوارض داشته باشند؟

بله، مثلا برخی از گیاهان دارویی مانند شاه بلوط هندی که برای درمان واریس پا استفاده می شود ممکن است موجب مشکلات گوارشی یا تداخل دارویی شود. یا همان طور که اشاره کردیم روش هایی مانند زالو درمانی با خطر عفونت یا واکنش های آلرژیک همراه هستند.

۳- آیا روش های خانگی و طب سنتی می توانند واریس را به طور کامل درمان کنند؟

خیر، روش های خانگی و سنتی نمی توانند واریس را به طور کامل درمان کنند زیرا واریس ناشی از نقص ساختار رگ ها و دریچه های وریدی است و رگ های واریسی معیوب شده اند. بنابراین نمی توان انتظار داشت این روش ها بتوانند موثر باشند و تنها می توانند به تسکین علائم و درد کمک کنند.