واریس پا | بیماری سیاهرگی

واریس پا یک بیماری سیاهرگی است که می‌تواند از خستگی و تورم خفیف تا رگ‌های طنابی برجسته متغیر باشد. علت، علائم، انواع و درمان آن را در این مقاله مورد بررسی قرار دادیم.

اکثر ما با شنیدن کلمه واریس (به انگلیسی Varicose veins)، رگ های برجسته و متورمی را در ذهنمان تجسم می کنیم. واریس در واقع به یک سری عروق و رگ برجسته گفته می‌ شود که البته تمام قسمت‌ های بدن مثل سر و گردن، دست‌ ها و تنه ممکن است دچار واریس شوند ولی واریس پا به دلیل آناتومی بدن، نیروی جاذبه و فشار وارده بر آن ها بیشتر شایع‌ است.

ممکن است بپرسید واریس چیست و چگونه این اتفاق می افتد؟

این سوال را به زبان ساده این طور می توان جواب داد.

گردش خون و دریچه‌ های یک‌ طرفه سیاهرگ

قلب شما مثل یک پمپ قدرتمند عمل می کند و خون سرشار از اکسیژن را از طریق سرخرگ ها به تمام نقاط بدن از جمله نوک انگشتان پا می فرستد. اما کار برگشت دادن این خون به سمت قلب، کار ساده ای نیست. خون موجود در اندام های تحتانی باید بر نیروی جاذبه زمین غلبه کند تا دوباره به قلب برسد.

سیاهرگ ها یا همان وریدها مسئولیت این بازگشت را بر عهده دارند. برای اینکه خون به سمت پایین برنگردد، درون سیاهرگ ها دریچه های بسیار ظریف و یک طرفه ای تعبیه شده است. این دریچه ها مثل سوپاپ عمل می کنند؛ وقتی خون به سمت قلب حرکت می کند، دریچه ها باز می شوند و بلافاصله پس از عبور خون، بسته می شوند تا اجازه ندهند خون با اثر جاذبه به سمت پایین سقوط کند.

فرق بین رگ‌ های سالم و رگ‌ های واریسی

در یک فرد سالم، این سیستم با هماهنگی کامل کار می کند. عضلات ساق پا هنگام راه رفتن منقبض می شوند و مثل یک پمپ کمکی خون را به سمت بالا هل می دهند و دریچه ها مانع از برگشت آن می شوند.

اما زمانی که دیواره سیاهرگ ها به دلایل مختلف خاصیت ارتجاعی خود را از دست بدهد یا ضعیف شود، قطر رگ گشاد می شود. وقتی رگ گشاد می شود، لبه های دریچه های یک طرفه دیگر نمی توانند به خوبی و به طور کامل به هم بچسبند.

در نتیجه، یک فضای خالی ایجاد می شود که اجازه می دهد خون به سمت عقب نشت کند و در قسمت های پایین تر رگ تجمع یابد. این تجمع خون و افزایش فشار داخلی، رگ را متورم، پیچ خورده و برجسته می کند؛ این همان چیزی است که ما آن را به عنوان واریس پا می شناسیم.

عروق اصلی موثر در نارسایی وریدی پا

دو رگ اصلی که می توانند در ایجاد واریس نقش اساسی داشته باشند، ورید صافن بزرگ و ورید صافن کوچک هستند.

• ورید صافن کوچک

این رگ که از پشت مچ پا تا پشت زانو ادامه دارد باعث تخلیه خون از قسمت بیرونی ساق پا می شود. پس واریسی که در پشت زانو و مچ پا ایجاد می شود ناشی از نارسایی و اختلال در این ورید می باشد. نارسایی در این بخش معمولاً باعث ایجاد تورم و درد در ناحیه خارجی مچ پا و ساق پشتی می‌ شود. به دلیل نزدیکی این رگ به عصب، درمان آن به دقت بسیار بالایی نیاز دارد.

علائم آن مشابه ورید صافن بزرگ می باشد با این تفاوت که ناحیه کوچک تر و کمتری از پا را درگیر می کند.

• ورید صافن بزرگ

بلندترین سیاهرگ سطحی بدن است و از مچ پا تا کشاله ران امتداد پیدا می کند. این سیاهرگ باعث تخلیه خون بدون اکسیژن از قسمت های سطحی ساق پا و زانو می شود. نارسایی در محل اتصال این رگ به ورید رانی در ناحیه کشاله ران، شایع‌ ترین علت ایجاد واریس‌ های طنابی بزرگ در کل پا است و باعث تورم و پیچ خوردگی رگ ها و جمع شدن خون می شود.

آمار ابتلا به واریس

یکی از مجلات معتبر پزشکی آمار واریس را ۲ تا ۷۳ درصد در جهان عنوان می کند. شاید برایتان جالب باشد که شرایط جغرافیایی باعث این گوناگونی آمار شده است و شیوع این بیماری در کشورهای پیشرفته و غربی بیشتر بوده است که محققان آن را به سبک زندگی کم‌ تحرک و رژیم‌ های غذایی حاوی کربوهیدرات بالا نسبت می‌ دهند.

در واقع واریس یکی از بیماری های عروقی نسبتا شایع است که حدود ۲۰ درصد از جامعه و تقریبا یک سوم از مردان و زنان ۱۸ تا ۶۴ ساله درگیر آن هستند.

در ادامه به مهم ترین عواملی که باعث واریس می شوند اشاره خواهیم کرد.

عوامل بیماری واریس پا

از جمله مهم ترین عواملی که باعث واریس پا می شوند، به این موارد می توان اشاره کرد:

• سابقه خانوادگی یا ژنتیک

در صورتی که یکی از اعضای خانواده یا خویشاوندان نزدیک مبتلا به واریس یا بیماری هایی مثل فشار خون، بیماری های قلبی و عروقی یا حتی متابولیک باشد شانس ابتلا به این بیماری بیشتر خواهد شد.

• جنسیت

تحقیقات و مطالعات زیادی نشان دادند که واریس پا در زنان بیشتر از مردان است. البته هنوز دلیل این موضوع چندان مشخص نیست. اما تغییرات هورمونی و بارداری از عواملی هستند که می توانند نقش مهمی در این زمینه داشته باشند.

هورمون استروژن باعث شل شدن دیواره وریدها می‌ شود و پروژسترون می‌ تواند گشاد شدن رگ‌ ها را تسهیل کند؛ به همین دلیل در دوران بلوغ، بارداری و یائسگی ریسک ابتلا جهش می‌ یابد.

البته اگرچه زنان به دلایلی مانند بارداری، تغییرات هورمونی و ... بیشتر به واریس مبتلا می شوند اما این به این معنی نیست که واریس در مردان اتفاق نمی افتد.

• سن

سن به عنوان یک دلیل اصلی و کلیدی برای این بیماری شناخته شده است. زیرا هر چه سن بالاتر می رود عضلات ساق پا و دریچه های رگ های خونی در پا ضعیف تر می شوند. این بیماری در افراد ۷۰ ساله بیشتر دیده شده است. فرسودگی مکانیکی دریچه‌ ها در طول دهه‌ ها فعالیت باعث می‌ شود که در سنین بالا، سیاهرگ‌ ها ضعیف شده باشند.

البته گاهی به دلایلی واریس در کودکان و نوجوانی هم اتفاق می افتد و نباید تصور کنیم واریس بیماری است که فقط پیرمردها و پیرزن ها به آن مبتلا می شوند!

• بارداری و زایمان

به دلیل تغییرات هورمونی و فیزیولوژیکی که در دوران حاملگی اتفاق می افتد، فشار بیشتری به عروق پا وارد می شود و به همین دلیل امکان ابتلا به این بیماری بیشتر خواهد شد. هر چه تعداد حاملگی و زایمان بیشتر باشد مسلما بیشتر در معرض خطر این بیماری خواهید بود. افزایش حجم خون بدن مادر و فشار فیزیکی رحم بر روی سیاهرگ‌ های لگنی مانع از تخلیه راحت خون پاها شده و رگ‌ ها را مستعد واریس بارداری می‌ کند.

• شغل

بعضی فعالیت ها که نیاز به ایستادن و سرپا بودن یا نشستن طولانی مدت دارند احتمال تورم و برجستگی عروق پا را بیشتر می کنند. زیرا وقتی عضلات ساق پا منقبض نمی‌ شوند، "پمپ عضلانی" که موتور محرک خون وریدی است خاموش می‌ ماند و خون در پاها محبوس می‌ شود.

• چاقی و اضافه وزن

چاقی و اضافه وزن باعث فشار به رگ و وریدهای پا می شود و در نتیجه باعث ضعف عملکرد آن ها و برگشت خون به ساق پا خواهد شد. همچنین بافت چربی با تولید مواد التهابی، سلامت لایه داخلی رگ را به خطر می‌ اندازد.

این عامل به خصوص در زنان عامل خطر بیشتری برای این بیماری نسبت به مردان خواهد بود. البته لازم به ذکر است که معیار چاقی یا اضافه وزن همان شاخص توده بدنی یا BMI می باشد که میزان توده و مقدار چربی بدن را به صورت حدودی مشخص می کند.

طبقه بندی انواع واریس پا

این بیماری می تواند با توجه اندازه تورم و اندازه رگ های پا، شدت، محدوده درگیری و محل بروز انواع مختلفی داشته باشد.

عروق برجسته ممکن است به رنگ قرمز، آبی، ارغوانی، سبز و بعضاً بنفش تیره دیده شوند.

واریس پا از نظر اندازه ممکن است بسیار ریز و سطحی باشند که اصطلاحاً به آن‌ ها عروق تلانژکتازی یا اسپایدر یا واریس عنکبوتی (spider) گفته می‌ شود و یا ممکن است بزرگتر و برجسته‌ شوند که به آن‌ ها واریس برجسته گفته می‌ شود. موارد بسیار برجسته و شدید نیز اصطلاحاً واریس طنابی (Trunk) گفته می‌ شود.

• واریس عنکبوتی پا

واریس عنکبوتی نوع خفیف تر و کوچکتری از رگ های واریسی هستند که از نظر شکل ظاهری شبیه تار عنکبوت می باشند و علت نام گذاری آن ها نیز به همین دلیل است. اگرچه اغلب به عنوان یک مشکل زیبایی دیده می‌ شوند اما در برخی موارد می‌ توانند نشانه‌ ای از وجود نارسایی در رگ‌ های عمیق‌ تر یا وریدهای تغذیه‌ کننده باشند.

در واقع بهتر است بگوییم رگ های عنکبوتی همان مویرگ های کوچک خونی هستند که به رگ های بزرگتر خونی وصل می شوند و در سیستم گردش خون دخالت دارند. آن ها به دلیل نزدیکی به سطح پوست به راحتی قابل مشاهده و اغلب به رنگ های آبی، بنفش یا قرمز و اغلب در پاها یا صورت هستند.

رگ های عنکبوتی در بسیاری از اوقات چندان خطرناک و دردناک نیستند و ممکن است بیشتر از نظر ظاهری و زیبایی آزاردهنده باشند. اما باید دقت داشت که گاهی وجود این نوع رگ ها می تواند نشانه ای مبنی بر واریس مزمن یا نارسایی و اختلال در سیستم خون رسانی رگ ها باشند. از این جهت معاینه توسط پزشک ضروری و لازم به نظر می رسد.

شکل واریس عنکبوتی در بیماری که توسط دکتر بهنام واقفی درمان شده است.

• واریس شبکه ای یا مشبک (رتیکولر) پا

واریس شبکه ای رگ های ظریف و کوچک آبی مایل به بنفشی هستند که مانند یک شبکه به هم وصل و متصل شده اند. این نوع واریس اغلب اوقات مشکلی ایجاد نمی کنند و ممکن است از نظر ظاهری برای بیمار آزار دهنده باشند. با این حال، نادیده گرفتن آن‌ ها می‌ تواند منجر به گسترش نارسایی وریدی شود زیرا وجود آن‌ ها نشان‌ دهنده ضعف نسبی در دیواره عروق است. اندازه آن ها از واریس های عنکبوتی بزرگ تر و در سطح عمیق تری در پوست قرار گرفتند.

این رگ‌ ها در اصطلاح پزشکی "وریدهای تغذیه‌ کننده" نیز نامیده می‌ شوند؛ زیرا اغلب فشار خون را به رگ‌ های عنکبوتی منتقل کرده و باعث پایداری آن‌ ها می‌ شوند. بنابراین برای درمان قطعی واریس‌ های عنکبوتی، ابتدا باید این شبکه‌ های رتیکولر درمان شوند.

• واریس طنابی پا

 واریس طنابی رگ های پیچ در پیچ و بزرگی هستند که تغییر شکل و اندازه آن ها به حدی است که باعث بیرون زدگی و برآمدگی می شوند و به راحتی از زیر لایه بیرونی پوست مشخص و قابل مشاهده می باشند. این نوع تورم ورید ممکن است دردناک و آزار دهنده باشد. این عارضه عمدتاً ناشی از نارسایی در وریدهای اصلی پا (ورید صافن بزرگ یا کوچک) است که به دلیل تخریب کامل دریچه‌ های لانه کبوتری، خون با حجم زیاد در آن‌ ها انباشته می‌ شود.

این نوع واریس می تواند به دو شکل باشد:

• واریس های کمی برجسته (طنابی خفیف): که معمولا به علت افزایش فشار داخل رگ به وجود می آیند و حتما باید بررسی شوند.
• واریس های برجسته شدید (طنابی شدید): که در واقع خطرناک ترین نوع واریس می باشند. نکته مهم در این نوع واریس این است که نیمی از مبتلایان به واریس شدید طنابی هیچ علامتی مثل درد و سنگینی ندارند و به همین علت پیگیر انجام درمان نیستند.

ولی ماهیت این واریس بسیار پیشرونده بوده و می تواند باعث عوارض بدخیمی مثل ترومبوز و لخته های داخل رگی و آمبولی ریه و یا ایجاد زخم های شدید وریدی و بالطبع عفونت زخم و خونریزی های شدید شود.

• واریس عمقی و ثانویه

این نوع واریس در وریدهای عمقی و اصلی داخل پا رخ می‌ دهد، با چشم دیده نمی‌ شود و معمولاً ناشی از انسداد، آسیب‌ های قبلی یا ترومبوز است.

اگر برایتان سوال است که آیا واریس پا به قلب ربط دارد؟ کلیک کنید.

در صورتی که دچار چنین عارضه و ناهنجاری شدید حتما برای درمان زیر نظر یک پزشک متخصص اقدام کنید.

شکل ظاهری واریس طنابی که در کلینیک فوق تخصصی واریس دکتر بهنام واقفی درمان شده است.

نشانه و علائم مهم واریس پا

علائم واریس بسیار طیف وسیعی دارند.

افرادی که دارای واریس‌ های کوچک یا واریس‌ های طنابی هستند ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند و صرفاً جهت ظاهر و زیبایی مراجعه کنند.

طی مطالعات مختلف دیده شده است که  واریس‌های ریز و عنکبوتی و  گاهی واریس‌ های طنابی هیچ علامتی ندارند!

از طرفی بین شدت واریس و علائم ارتباط مستقیمی نیست. یعنی بدان معنا نیست که واریس هرچه درشت‌ تر باشد، علائم آن نیز بیشتر است.

ممکن است بیماری با واریس‌ های ریز و عنکبوتی از علائم زیاد خستگی و درد و ورم پا شکایت کند و در مقابل بیماری مبتلا به واریس‌ طنابی هیچ علامتی نداشته باشد.

پس بدون علامت بودن را الزاما نشانه خوبی ندانید! زیرا این واریس‌ های طنابی به مرور دچار عوارضی مانند لخته خون و آمبولی ریه، تغییر رنگ پوست و اگزما و زخم‌ های وریدی می‌ شوند.

این وضعیت "بی‌ علامتی" نباید باعث نادیده گرفتن بیماری شود؛ زیرا در واریس‌ های طنابی، حجم خون ساکن زیاد است و ریسک بروز عوارض جدی همچون ترومبوفلبیت سطحی و آمبولی ریه به صورت خاموش وجود دارد.

علائم واریس شامل موارد زیر می‌ شود:

۱- علائم اولیه واریس

- خارش و سوزش روی رگ‌ های واریسی

- درد و انقباض عضلات پا به خصوص در هنگام خواب یا آویزان کردن پاها

- ورم پا و سنگینی پا

- خستگی زود هنگام پاها

- بی‌ قراری پاها؛ احساس نیاز مبرم به تکان دادن پاها برای رهایی از فشار وریدی.

۲- علائم پیشرفته‌ تر واریس

در صورت پیشرفت بیماری ممکن اسـت علائم زیر نیز به وجود آیند:

- علائم پوستی

پوست به مرور دچار خشکی و التهاب می‌شود. خارش و سوزش پیدا می‌ کند. به مرور چربی زیر پوستی از بین رفته و پوست حالت ضخیم شدن و چرمی پیدا می‌ کند. همچنین پوست نواحی ساق دچار تغییر رنگ شده و قهوه‌ای تیره می‌ شوند. در صورت تداوم علائم، پوست به مرور دچار زخم می‌ شود.

زخم وریدی معمولا نزدیک قوزک پا به وجود می‌ آیند و ممکن است دچار عفونت زخم یا خونریزی‌ های شدید شوند.

با وجود علائم و نشانه هایی که به آن ها اشاره کردیم قابل ذکر است که تشخیص این بیماری توسط پزشک با معاینه و روش هایی برای بررسی جریان خون در عروق و رگ ها مانند سونوگرافی داپلر و روش های تشخیصی دیگر که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم کرد؛ انجام می شود.

تشخیص پزشکی واریس پا

ممکن است پزشک غیر از ویزیت و معاینه جهت بررسی دقیق تر وضعیت عروق و رگ های واریسی از روش های دیگری نیز استفاده کند. متداول ترین روش های غیر تهاجمی که می توان برای تشخیص واریس استفاده کرد عبارتند از:

• سونوگرافی داپلر

یکی از روش های پرکاربرد است که برای تشخیص جریان خون و سرعت آن در رگ ها به کار می رود. 

• سونوگرافی داپلکس

این روش تشخیصی که به نوعی مکمل داپلر نیز به شمار می آید و برای نشان دادن شکل و ساختار رگ ها و یا بررسی علت انسداد خون انجام می شود.

•  ونوگرافی

در این نوع سونوگرافی از اشعه ی ایکس جهت ارزیابی وضعیت و سلامت رگ ها استفاده می شود.

• پلتیسموگرافی

ممکن است کاربرد این روش بیشتر در مورد بیماری های ریوی شنیده باشید، اما جهت بررسی تغییراتی که در فشار و حجم جریان خون رگ های پا نیز اتفاق می افتد از این تشخیص استفاده می کنند.

• سی تی اسکن و ام آر آی

ممکن است در مواردی پزشک نیاز به بررسی وسیع تر شبکه جریان خون در سیاهرگ ها مثلا در ناحیه لگن نیز داشته باشد. بنابراین از سی تی اسکن و ام آر آی جهت بررسی استفاده خواهد کرد.

راهکارهای پیشگیری از پیشرفت واریس

اگرچه برخی عوامل موثر در بروز واریس مانند ژنتیک یا سابقه خانوادگی خارج از کنترل ما هستند، اما با ایجاد تغییرات ساده اما مستمر در سبک زندگی می توانیم از بروز یا پیشرفت نارسایی وریدی جلوگیری کنیم. رعایت نکات پیشگیرانه به بهبود گردش خون وریدی کمک می کند و فشار وارد بر دیواره رگ ها را کاهش می دهد.

مهم ترین راهکارهای پیشگیری و خودمراقبتی عبارتند از:

• پرهیز از ایستادن یا نشستن طولانی مدت: اگر به دلیل نوع شغل خود مجبور هستید ساعت ها ثابت بمانید، سعی کنید هر سی دقیقه یک بار چند قدم راه بروید یا مچ پاها را حرکت دهید تا پمپ عضلانی ساق پا فعال بماند.

• بالا نگه داشتن پاها: در پایان روز یا زمان استراحت، قرار دادن پاها بالاتر از سطح قلب به مدت پانزده تا بیست دقیقه کمک می کند تا خون جمع شده در اندام های تحتانی راحت تر به سمت قلب بازگردد.

• تحرک و ورزش منظم: انجام ورزش های هوازی سبک مثل پیاده روی تند، دوچرخه سواری و شنا تاثیر فوق العاده ای در تقویت عضلات پا و بهبود جریان خون وریدی دارد.

• کنترل وزن و تغذیه سالم: حفظ وزن در محدوده نرمال و داشتن رژیم غذایی سرشار از فیبر و آب برای جلوگیری از یبوست و کاهش فشار روی عروق لگن بسیار مفید است.

• پوشیدن لباس ها و کفش های مناسب: از پوشیدن شلوارها، جوراب های تنگ و کفش های پاشنه بلند به مدت طولانی خودداری کنید زیرا جریان خون را مختل می کنند.

درمان واریس چگونه است؟

همان طور که گفتیم واریس می تواند با توجه به شدت، عمق و نوع عروقی که درگیر می شوند، انواع مختلفی داشته باشد. در گذشته جراحی که یک روش تهاجمی است، در کنار دارو درمانی تنها درمان واریس به حساب می آمد. اما امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی پزشکی، درمان های متعدد و راحتی وجود دارند. انتخاب روش درمانی برای واریس پا باید توسط پزشک متخصص انجام شود و از جمله درمان هایی که می توان نام برد عبارتند از:

- لیزر درمانی درون وریدی

یکی از پیشرفته ترین و کم تهاجمی ترین روش ها است که در آن با استفاده از انرژی لیزر، رگ مسدود و آسیب دیده بسته می شود تا جریان خون به عروق سالم هدایت شود. این روش بدون نیاز به بیهوشی عمومی انجام می شود.

- اسکلروتراپی (تزریق)

روشی کارآمد برای از بین بردن رگ های عنکبوتی و شبکه ای است که طی آن با تزریق ماده مخصوص (اسکلروزانت) به داخل رگ، دیواره آن تخریب شده و رگ به مرور زمان جذب بدن می شود.

- فلبکتومی و روش های جراحی مدرن

در مواردی که رگ های واریسی نیاز به مداخله جراحی دارند، از روش های نوین جراحی برای خارج کردن یا بستن رگ معیوب و نارسا استفاده می شود.

اگر واریس درمان نشود چه می شود؟

برخی افراد تصور می کنند رگ های واریسی صرفاً یک مسئله ظاهری است و با گذشت زمان یا استراحت بهبود می یابد. اما واقعیت این است که واریس یک بیماری پیش رونده در سیستم عروقی است. اگر نارسایی وریدی و تجمع خون در پاها به موقع مدیریت و درمان نشود، به مرور زمان عوارض موضعی و سیستمیک جدی را به دنبال خواهد داشت که کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار می دهند.

• درد و ناراحتی

 این بیماری باعث احساس درد و سنگینی در پا و خستگی شدید می شود و ایستادن یا نشستن طولانی مدت برای فرد مشکل زا خواهد بود. بنابراین اگر آن را درمان نکند متاسفانه مجبور به تحمل درد و ناراحتی خواهد بود.

• لیپواسکلروماتوزیس: ضخیم شدن و چرمی شدن پوست

وقتی جریان خون و اکسیژن به بافت ها کاهش پیدا کند در این حالت پوست تغییراتی مانند خشکی، خارش یا تغییر رنگ را از خود نشان می دهد. این تغییرات به مرور زمان باعث می شود تا پوست شکل طبیعی خود را از دست بدهد و حالتی ضخیم و چرمی شکل پیدا کند.

• ورم شدید پا

بر اثر تجمع مایعات در بافت های پا ایجاد می شود.

• زخم وریدی

یکی از عوارض بد واریس است و معمولا در ناحیه مچ پا ایجاد می شوند. درمان این نوع زخم ها آسان نیست و ممکن است دچار خونریزی شدید و عفونت نیز شود. 

• لخته خون داخل رگ‌ ها یا ترومبز ورید عمقی

در این حالت لخته های خون در رگ های عمیق پا ایجاد می شوند و این لخته‌ ها علاوه بر ایجاد درد بسیار شدید، می‌توانند به ریه ها منتقل و باعث آمبولی ریه نیز شوند.

• مشکلات عروقی

واریس می تواند باعث مختل شدن عملکرد سایر رگ ها و عروق نیز شود و آن ها را هم تحت تاثیر قرار دهد.

• کاهش عملکرد روزانه

ابتلا به این بیماری به دلیل درد و ناراحتی باعث می شود تا فرد بیمار را از انجام فعالیت های اجتماعی، ورزش و ... باز دارد.

• کاهش اعتماد به نفس

هنگامی که شکل ظاهری پاها به دلیل تورم رگ ها و ظاهر شدن عروق رنگی زیر پوست، تغییر می کند؛ بسیاری از بیماران دچار کاهش اعتماد به نفس می شوند یا احساس شرم و خجالت از دیده شدن پاهای خود دارند.

راهنمای خودارزیابی و تعیین سطح خطر واریس پا

شناخت دقیق درجه شدت بیماری واریس به شما کمک می کند تا در زمان مناسب، بهترین اقدام درمانی را انجام دهید و از بروز عوارض جبران ناپذیر جلوگیری کنید. بسیاری از افراد نمی دانند علائمی که تجربه می کنند در چه سطحی قرار دارد و چه زمانی باید به پزشک متخصص مراجعه کنند.

در ادامه، پرسشنامه خودارزیابی و جدول سطوح خطر برای تصمیم گیری سریع ارائه شده است. پاسخ به سوالات زیر به شما کمک می کند سطح شدت نارسایی وریدی خود را تخمین بزنید:

۱. آیا در انتهای روز احساس سنگینی یا خستگی خفیف در پاها دارید بدون اینکه رگ برجسته ای ببینید؟

۲. آیا رگ های بنفش یا قرمز شبیه به تار عنکبوت روی پوست پا مشاهده می کنید؟

۳. آیا دچار گرفتگی های مداوم شبانه، درد آزاردهنده یا تورم در ناحیه مچ پا می شوید؟

۴. آیا رگ های برجسته، ضخیم و مارپیچی (شبیه طناب) روی ساق یا ران پا ایجاد شده است؟

۵. آیا پوست اطراف مچ پا دچار تغییر رنگ، تیرگی قهوه ای، خشکی شدید یا زخم باز شده است؟

۶. آیا اخیراً تورم ناگهانی، قرمزی، داغی و درد شدید در یکی از پاها احساس کرده اید؟

راهنمای تحلیل و سنجش پاسخ‌ ها

تعداد پاسخ‌ های «بله» خود به پرسشنامه بالا را بشمارید تا وضعیت سلامت عروق پاها مشخص شود:

• ۱ تا ۲ پاسخ بله (سطح خفیف): شما در مراحل اولیه یا واریس عنکبوتی هستید. کنترل با ورزش، اصلاح سبک زندگی و جوراب واریس کلاس ۱ امکان‌ پذیر است.

• ۳ تا ۴ پاسخ بله (سطح متوسط): دریچه‌های وریدی شما دچار نارسایی شده‌اند. برای جلوگیری از پیشرفت بیماری، مراجعه به متخصص عروق و انجام سونوگرافی داپلکس ضروری است.

• ۵ یا ۶ پاسخ بله (سطح شدید / هشدار): شما دچار عوارض پیشرفته یا خطر لخته خون هستید. نیاز به مراجعه فوری و اضطراری به کلینیک تخصصی عروق دارید.

با تطبیق علائم خود با جدول زیر، می توانید سطح خطر و اقدام پزشکی لازم را مشخص کنید:

جمع بندی

واریس یکی از بیماری هایی است که به دلیل ضعف و نارسایی در دیواره و دریچه سیاهرگ ها اتفاق می افتد. این بیماری عروقی بیشتر در پاها ایجاد می شود و انواع مختلفی دارد. ژنتیک، چاقی، ایستادن یا نشستن طولانی مدت و سبک زندگی غلط از جمله مهم ترین عواملی هستند که می توانند در ایجاد این بیماری نقش داشته باشند.

مقاله چه چیزهایی واریس را بدتر می کنند؟ به طور کامل عواملی که موجب واریس می شوند را بررسی می کند.

تشخیص و درمان این بیماری به راحتی توسط متخصص امکان پذیر است و امروزه درمان های قطعی و بدون دردسری برای این بیماری وجود دارد.

سوالات متداول

۱- آیا واریس خطرناک است؟

واریس در بیشتر موارد خطری جدی به وجود نمی آورد اما به دلیل مزمن یا شدید شدن ممکن است علائمی مانند ایجاد لخته خون، زخم یا عفونت ایجاد کند و بنابراین باید حتما توسط متخصص مورد ارزیابی قرار بگیرید.  

۴- آیا واریس درمان قطعی دارد؟

بله، امروزه برخلاف گذشته درمان های قطعی و بدون دردسری مانند لیزردرمانی، اسکلروتراپی و فلبکتومی وجود دارند.

۵- چرا به واریس مبتلا شده ام؟

واریس به دلایل مختلفی مانند ژنتیک، سن، جنس، تغییرات هورمونی، بارداری، چاقی یا ایستادن و نشستن طولانی مدت ممکن است اتفاق بیفتد.

۶- آیا واریس باعث سرطان می شود؟

خیر، تاکنون هیچ ارتباط مستقیمی بین واریس و سرطان کشف نشده است.